طرز تهیه قهوه با موکاپات؛ آموزش مرحله‌به‌مرحله + ویدئو

اگر تو هم عاشق قهوه‌ هستی و دوست داری هر وقت دلت خواست در خانه یک قهوه خوش‌ عطر و غلیظ آماده کنی، موکاپات یکی از ساده‌ترین راه‌هاست. برای درست کردن قهوه با موکاپات فقط به خود موکاپات، قهوه با آسیاب مناسب، آب و یک منبع حرارت مثل اجاق گاز نیاز داریم.

البته برای اینکه قهوه‌ واقعاً خوش‌طعم شود، چند نکته مهم باید رعایت شود؛ از انتخاب قهوه و درجه آسیاب گرفته تا مقدار آب، حرارت و زمان برداشتن موکاپات از روی اجاق.

در این راهنما، طرز تهیه قهوه با موکاپات را قدم‌به‌قدم با هم پیش می‌بریم و در ادامه هم سراغ رایج‌ترین مشکلات و نکات کاربردی می‌رویم.

موکاپات چیست و چگونه کار می‌کند؟

موکاپات یک قهوه‌ساز است که با گرم شدن آب و ایجاد بخار و فشار، آب را از میان پودر قهوه عبور می‌دهد و قهوه‌ای غلیظ و پرعطر در مخزن بالایی جمع می‌کند.

موکاپات معمولاً از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

• مخزن آب در قسمت پایین
• سبد قهوه در قسمت میانی
• مخزن بالایی برای جمع شدن قهوه

آیا قهوه موکاپات همان اسپرسو است؟

خیر. اگرچه قهوه موکاپات غلیظ و پررنگ است و گاهی به آن اسپرسو با موکاپات یا «موکاپات اسپرسو» گفته می‌شود، اما از نظر فنی اسپرسو نیست.

اسپرسو با دستگاه اسپرسوساز و تحت فشار بسیار بالاتر و شرایط مشخصی استخراج می‌شود، در حالی که موکاپات فشار کمتری به قهوه می‌تواند وارد کند. بنابراین بهتر است نوشیدنی حاصل را قهوه موکاپات بدانیم.

برای تهیه قهوه با موکاپات به چه چیزهایی نیاز داریم؟

برای تهیه قهوه با موکاپات به وسایل زیادی احتیاج نداریم:

• موکاپات متناسب با مقدار قهوه‌ای که می‌خواهیم
• قهوه تازه با آسیاب مناسب موکاپات
• آب تازه و باکیفیت
• اجاق گاز یا منبع حرارت سازگار با موکاپات
• فنجان برای سرو

موکاپات‌ها در مدل‌های مختلفی مثل استیل و آلومینیومی تولید می‌شوند و بعضی مدل‌ها نیز طراحی پمپی دارند. اصول کلی تهیه قهوه در آن‌ها مشابه است، اما اگر سازنده دستگاه دستورالعمل خاصی ارائه کرده است، همان را در اولویت قرار بدهید.

بهترین قهوه برای موکاپات چیست؟

اگر نمی‌دانید در موکاپات چه قهوه‌ای بریزید، خبر خوب این است که انتخاب‌های مختلفی دارید. بهترین قهوه الزاماً یک نوع یا برند مشخص نیست و بیشتر به ذائقه خود شما بستگی دارد.

• عربیکا: عطر و تنوع طعمی بیشتر و معمولاً ترشی میوه ای دارد
• ربوستا: تلخی و قدرت بیشتر و کافئین بالاتر
• ترکیب عربیکا و ربوستا: تعادل بین عطر، قدرت و تلخی

برای شروع، قهوه تازه‌ رست شده و تازه‌ آسیاب‌ شده با رست متوسط تا متوسط رو به تیره انتخاب مناسبی است. اگر طعم‌های میوه‌ای و اسیدیته بیشتر را دوست دارید، می‌توانید رست روشن‌تر را هم امتحان کنید.

در نهایت، بهترین قهوه با موکاپات همان قهوه‌ای است که با ذائقه شما سازگار باشد و فرمول یکسانی برای همه وجود ندارد.

درجه آسیاب قهوه برای موکاپات چقدر باشد؟

برای موکاپات، آسیاب متوسط رو به ریز مناسب است؛ یعنی:

اسپرسو ساز← ریز تر | موکاپات ← متوسط رو به ریز | قهوه‌ساز فرانسه ← متوسط | فرنچ‌ پرس ← درشت‌ تر

پودر قهوه موکاپات نباید به اندازه قهوه اسپرسوساز ریز باشد و نباید مثل فرنچ‌پرس درشت باشد.

اگر آسیاب بیش از حد ریز باشد، عبور آب سخت‌تر می‌شود و ممکن است قهوه تلخ، گس یا بیش از حد استخراج‌شده شود. اگر بیش از حد درشت باشد، آب خیلی سریع عبور می‌کند و قهوه ممکن است رقیق و کم‌طعم شود.

پس اگر اولین بار است که برای خرید قهوه موکاپات اقدام میکنید، با یک آسیاب متوسط رو به ریز شروع کنید و بعد بر اساس طعم قهوه تنظیمش کنید. در ادامه یک راهنما خرید قهوه موکاپات برای شما دوست داران قهوه پیشنهاد شده است.

نسبت آب و قهوه در موکاپات چقدر است؟

در طرز تهیه قهوه با موکاپات بهتر است به‌جای دنبال کردن یک نسبت ثابت، ظرفیت خود موکاپات را ملاک قرار بدهید.

قهوه را تا ظرفیت سبد و آب را تا زیر سوپاپ ایمنی پر کن.

سبد را نصفه پر نکنید و برای درست کردن قهوه کمتر، مقدار آب و قهوه را به‌صورت دلخواه کاهش ندهید؛ اگر قهوه کمتری می‌خواهید، استفاده از موکاپات کوچک‌تر نتیجه بهتری می‌دهد.

ظرفیت	قهوه	آب
1 کاپ	۵–۷ گرم	حدود ۶۰ میلی‌لیتر
2 کاپ	۱۰–۱۴ گرم	حدود ۱۲۰ میلی‌لیتر
3 کاپ	۱۵–۱۸ گرم	حدود ۱۵۰–۱۸۰ میلی‌لیتر
6 کاپ	۲۵–۳۰ گرم	حدود ۳۰۰ میلی‌لیتر

مقدار دقیق ممکن است بسته به مدل موکاپات متفاوت باشد، بنابراین ظرفیت و دستورالعمل خود دستگاه را ملاک قرار بدهید.

نکته مهم: قهوه را داخل سبد تمپ نکن. فقط سطح آن را صاف کن

طرز تهیه قهوه با موکاپات؛ مرحله‌به‌مرحله

حالا برویم سراغ قسمت اصلی؛ درست کردن قهوه با موکاپات به صورت عملی با آموزش تصویری:

• ۱. آب را آماده کن

می‌توانی از آب سرد یا آب از پیش گرم‌شده استفاده کنی. اگر می‌خواهی موکاپات مدت کمتری روی حرارت بماند، آب گرم گزینه مناسبی است.

• ۲. مخزن آب را پر کن

آب را تا زیر سوپاپ اطمینان بریز. آب نباید روی سوپاپ را بپوشاند.

• ۳. سبد قهوه را پر کن

سبد را با قهوه تازه‌آسیاب‌شده متناسب با ظرفیت موکاپات پر کن. قهوه را فشار نده.

• ۴. سطح قهوه را صاف کن

با انگشت یا یک وسیله صاف، سطح پودر را یکنواخت کن و قهوه اضافی را کنار بزن.

در موکاپات تمپ کردن لازم نیست.

• ۵. موکاپات را ببند

پیش از بستن، مطمئن شو پودر قهوه روی لبه سبد یا محل اتصال باقی نمانده باشد. سپس قسمت بالایی را محکم ببند.

• ۶. روی حرارت ملایم قرار بده

موکاپات را روی حرارت ملایم تا متوسط قرار بده. شعله نباید از اطراف کف موکاپات بیرون بزند.

حرارت زیاد باعث نمی‌شود قهوه بهتر یا سریع‌تر آماده شود و می‌تواند طعم آن را تلخ و سوخته کند.

• ۷. قبل از جوشیدن قهوه را از روی حرارت بردار

وقتی قهوه شروع به خارج شدن کرد، جریان آن را زیر نظر بگیر. در پایان، رنگ قهوه روشن‌تر و جریان آن نامنظم‌تر می‌شود.

وقتی صدای هیس‌مانند یا پاشش شنیدی و جریان قهوه روشن و ناپایدار شد، موکاپات را از روی حرارت بردار. منتظر نمان تا قهوه به‌شدت قل بزند.

• ۸. قهوه را هم بزن و سرو کن

قهوه جمع‌شده در مخزن بالایی را به‌آرامی هم بزن تا یکنواخت شود و سپس آن را در فنجان بریز.

• آب تا زیر سوپاپ در مخزن زیری

2. قهوه به اندازه ظرفیت بسکت موکاپات

3. صاف کردن پودر قهوه بدون تمپ

4. بستن موکاپات

5. حرارت ملایم تا متوسط

6. برداشتن قهوه قبل از قل‌زدن و جوشیدن

7. هم زدن قهوه و سرو کردن آن

آب سرد یا آب جوش؛ کدام برای موکاپات بهتر است؟

برای تهیه قهوه با موکاپات هر دو روش قابل استفاده هستند.

آب سرد برای تهیه قهوه با موکاپات

ساده‌تر است و کافی است آب را داخل مخزن بریزید و موکاپات را روی اجاق قرار بدهید. فقط موکاپات و قهوه مدت بیشتری در معرض حرارت قرار می‌گیرند.

آب از پیش گرم‌شده برای تهیه قهوه با موکاپات

با گرم کردن آب قبل از شروع کار، زمان قرار گرفتن موکاپات روی حرارت کمتر می‌شود و کنترل بیشتری روی فرایند داری. این روش می‌تواند احتمال ایجاد طعم سوختگی را نیز کاهش دهد.

بنابراین اگر دنبال بهترین روش قهوه با موکاپات هستی، آب از پیش گرم‌شده می‌تواند گزینه خوبی باشد؛ البته استفاده از آب سرد هم کاملاً امکان‌پذیر است و اجباری در استفاده از آب گرم نیست.

از کجا بفهمیم قهوه موکاپات آماده شده است؟

زمان آماده شدن قهوه با موکاپات خیلی زمان ثابتی ندارد به‌جای اینکه فقط به زمان نگاه کنیم، بهتر است به سه نشانه توجه داشته باشیم:
رنگ قهوه: در پایان روشن‌تر و آبکی‌تر می‌شود.
جریان قهوه: خروج آن نامنظم و همراه با پاشش‌های کوچک می‌شود.
صدای موکاپات: صدای هیس‌مانند یا قل‌قل نشان می‌دهد که به پایان فرایند نزدیک شده‌ای.
در این مرحله موکاپات را از روی حرارت بردار. ادامه دادن حرارت تا زمانی که قهوه شدیداً قل بزند، معمولاً فقط باعث تلخ‌تر و سوخته‌تر شدن آن می‌شود

چرا قهوه موکاپات تلخ، سوخته یا رقیق می‌شود؟

اگر نتیجه قهوه با موکاپات آن چیزی نیست که انتظار داشتید، احتمالاً یکی از این عوامل مشکل ساز شده است:

مشکل	علت احتمالی	راه‌حل
قهوه خیلی تلخ	حرارت زیاد یا آسیاب خیلی ریز	حرارت کمتر و آسیاب کمی درشت‌تر
طعم سوختگی	ماندن طولانی روی حرارت	زودتر از روی اجاق بردار
قهوه رقیق	آسیاب خیلی درشت یا قهوه کم	آسیاب کمی ریزتر و مقدار مناسب قهوه
خروج خیلی کند	آسیاب خیلی ریز یا تمپ کردن	آسیاب کمی درشت‌تر و بدون تمپ
خروج خیلی سریع	آسیاب خیلی درشت	کمی ریزتر آسیاب کن
ورود تفاله به فنجان	آسیاب خیلی ریز یا مشکل فیلتر	فیلتر و واشر را بررسی و تمیز کن

برای پیدا کردن مشکل قهوه با موکاپات؛ همه چیز را هم‌زمان تغییر نده. هر بار فقط یک متغیر مثل آسیاب یا حرارت را تغییر بده تا بفهمی چه چیزی روی نتیجه اثر گذاشته است

چطور قهوه موکاپات خوش‌طعم‌تری درست کنیم؟

• برای داشتن یک قهوه خوش طعم، لازم نیست تجهیزات پیچیده‌ای داشته باشید. همین چند نکته بیشترین تأثیر را دارند:
• از قهوه تازه استفاده کنید.
• آسیاب متوسط رو به ریز را امتحان کنید.
• سبد را متناسب با ظرفیت موکاپات پر کنید.
• قهوه را تمپ نکنید.
• از حرارت ملایم تا متوسط استفاده کنید.
• قبل از قل‌زدن شدید، موکاپات را از روی حرارت بردارید.
• قبل از سرو، قهوه را آرام هم بزنید.
• از آب باکیفیت استفاده کنید.

آیا می‌توان با موکاپات قهوه کف‌دار یا کرم‌دار درست کرد؟

اگر منظورت از قهوه کف‌دار با موکاپات همان کرمای اسپرسو است، باید بدانیم که موکاپات به دلیل فشار متفاوت، کرمای واقعی و پایدار اسپرسو تولید نمی‌کند.

با این حال، می‌توان با روش‌هایی مثل هم زدن مقدار کمی از قهوه با شکر، کف ایجاد کرد. این کف از نظر ساختار با کرمای واقعی اسپرسو متفاوت است.

پس اگر عبارت‌هایی مثل اسپرسو با موکاپات یا «موکاپات اسپرسو» را می‌بینی، منظور معمولاً قهوه غلیظی است که با موکاپات تهیه شده، نه اسپرسوی واقعی!

با قهوه موکاپات چه نوشیدنی‌هایی می‌توان درست کرد؟

خبر خوب برای دوست داران کاپوچینو و لته این است که قهوه موکاپات فقط برای نوشیدن به‌صورت ساده و تلخ نیست و می‌توان از آن برای تهیه نوشیدنی‌های مختلف استفاده کرد:

• آمریکانو: قهوه موکاپات + آب داغ
• لاته: قهوه موکاپات + شیر گرم و فوم شیر
• کاپوچینو: قهوه موکاپات + شیر و فوم بیشتر
• موکا: قهوه موکاپات + شیر گرم + سس یا پودر شکلات
• آیس کافی: قهوه موکاپات + یخ و در صورت تمایل شیر
• آفوگاتو: بستنی وانیلی + قهوه داغ موکاپات
• شیرقهوه: قهوه موکاپات + شیر گرم

برای طرز تهیه شیر قهوه با موکاپات کافی است قهوه را آماده کنی و سپس به مقدار دلخواه شیر گرم به آن اضافه کنی.

نکات تهیه اسپرسو با موکاپات

• قهوه موکاپات نباید بر روی شعله قل بزند یا بجوشد.
• قهوه ای که برای اولین بار در موکاپات تازه خریداری شده خود دم می کنید را حتما دور بریزید.

برای تهیه یک نوشیدنی درجه یک با استفاده از موکاپات نیاز به یک قهوه درجه یک خواهید داشت. در کافی استور میتوانید انواع قهوه با کیفیت را برای موکاپات تهیه کنید.

 

طعم و ویژگی های فیزیکی اسپرسو با موکاپات

• اسپرسو با موکاپات خیلی رقیق تر از اسپرسو با اسپرسوساز و اسپرسوی کافه ها است.
• تقریبا بیشتر مواقع، کرما روی قهوه با موکاپات تشکیل نمی شود.

• نوشیدنی‌ای خیلی تلخ (البته درک سطح تلخی آن بستگی به ذائقه شما دارد)، همراه با چربی قهوه (کمی چرب)، نسبتا رقیق و تیره رنگ (مانند تصویر بالا)، محصول نهایی موکاپات است.

روش صحیح شستشو و نگهداری موکاپات

تمیز کردن موکاپات روی طعم قهوه‌های بعدی هم تأثیر دارد. بعد از خنک شدن دستگاه:

1. تفاله قهوه را خارج کن.
2. مخزن، سبد و قسمت بالایی را با آب بشویید.
3. فیلتر را مرتب بررسی و تمیز کنید.
4. واشر را از نظر ترک، خشکی یا فرسودگی بررسی کنید.
5. قطعات را کاملاً خشک کن و سپس سر هم کنید.

اگر واشر تغییر شکل داده، ترک خورده یا دیگر به‌خوبی آب‌بندی نمی‌کند، باید تعویض شود

میزان کافئین قهوه موکاپات چقدر است؟

کافئین قهوه موکاپات عدد ثابتی ندارد و به عواملی مثل نوع دانه، مقدار قهوه، ترکیب عربیکا و روبوستا و اندازه موکاپات بستگی دارد.

روبوستا معمولاً کافئین بیشتری از عربیکا دارد؛ بنابراین استفاده از روبوستا می‌تواند مقدار کافئین نوشیدنی را افزایش دهد.

در مقایسه کافئین موکاپات و اسپرسو نیز نباید فقط حجم نوشیدنی را ملاک قرار داد. اسپرسو حجم بسیار کمتری دارد، اما نوشیدنی موکاپات معمولاً در حجم بیشتری سرو می‌شود

سوالات متداول

اگر بخواهیم طرز تهیه قهوه با موکاپات را خیلی ساده خلاصه کنیم، کافی است قهوه مناسب و تازه انتخاب کنید، آن را با درجه متوسط رو به ریز آسیاب کنید، سبد را تا ظرفیت خودش پر و بدون تمپ صاف کنید، آب را تا زیر سوپاپ بریزید و موکاپات را با حرارت ملایم تا متوسط گرم کنید.

وقتی جریان قهوه روشن و ناپایدار شد، موکاپات را از روی حرارت بردار و قبل از سرو قهوه را هم بزنید.

اگر هنوز نمی‌دانی در موکاپات چه قهوه‌ای بریزید، انتخاب بین عربیکا، روبوستا یا ترکیب این دو را بر اساس طعم و میزان کافئینی که می‌پسندی انجام دهید. قهوه تازه رست شده و تازه‌آسیاب‌شده هم می‌تواند تفاوت محسوسی در نتیجه نهایی ایجاد کند.

در صورت نیاز به انتخاب قهوه مناسب برای این روش، می‌توانید گزینه‌های مناسب برای خرید قهوه موکاپات را بر اساس نوع دانه و رست بررسی کنید

منابع: bluebottlecoffee، wikipedia